خط دیورند در سال 1893 میلادی در زمان حکمرانی امیر عبدالرحمن خان در معاهده‌ای با هند بریتانوی تعیین شد. سر مارتیمور دیورند انگلیسی و نماینده کمپانی هند شرقی آن را به عنوان خط مرزی بین افغانستان و هند بریتانوی تعیین کرد. اما پس از تشکیل کشور مستقل پاکستان در سال 1947 میلادی، حکومت آن زمان افغانستان این خط مرزی را به رسمیت نشناخت. از آن پس تاکنون هیچ کدام از حکومت‌های افغانستان این مرز را به رسمیت نشناخته است. خط دیورند، مناطق پشتون‌نشین را به دو قسمت تقسیم می‌کند؛ این‌طرف دیورند که افغانستان نام دارد و آن‌طرف دیورند که پاکستان نام دارد و هردو طرف محل بودوباش مردمان پشتون می‌باشد. از زمان به وجود آمدن کشوری به نام پاکستان، این خط مرزی و اختلاف مرزی بین افغانستان و پاکستان، ثبات و امنیت افغانستان را همواره زیرتأثیر خود داشته است.
پشتون‌های آن‌طرف مرز، از خط دیورند به عنوان یک ابزار سیاسی در روابط خود با حاکمان اردو زبان پاکستان استفاده می‌کنند. آن‌ها هر چند وقت یک‌بار برای زیر فشار قرار دادن حکومت پاکستان و برای گرفتن امتیاز بیشتر در حکومت، اعلام می‌کنند که ما می‌خواهیم به افغانستان ملحق شویم و خط دیورند هم اعتبار ندارد. از این‌طرف به حکومت افغانستان چراغ سبز نشان می‌دهند که ما طرفدار شما هستیم؛ و با این شعار دروغین امتیازات خود را از حکومت افغانستان نیز می‌گیرند.
خط دیورند برای کشور پاکستان یک بهانه بوده که به افغانستان به چشم دشمن نگاه کند و کشور ما را هدف توطئه‌ها، کینه‌ها و دشمنی‌های دایمی خویش قرار دهد. هدف از این دشمنی‌های دوامدار نیز این بوده است که یا افغانستان در عمق استراتژیک آن کشور و تابع سیاست‌های آن کشور باشد و یا آن قدر ضعیف و ناتوان نگهداشته شود که هیچ‌گاه نتواند در مورد دیورند ادعایی را مطرح کند. واقعیت آن است که پاکستان در این استراتژی بلندمدت خود در افغانستان کامیاب نیز بوده است. تاریخ روابط افغانستان و پاکستان بسیار قابل دقت و مطالعه است؛ این دو کشور هیچ‌گاه از یک رابطه سالم دوستانه با حسن همجواری برخوردار نبوده؛ در تمام این سال‌های طولانی، این پاکستان بوده که در امور داخلی کشور ما مداخله می‌کرده است. خلاص شدن از کابوس دیورند یکی از اهداف اصلی پاکستان در این مداخلات و توطئه‌هاست.
از جانب افغانستان نیز هرچندگاهی به موضوع دیورند دامن زده شده است؛ مانند دوره‌ی صدراعظمی یا ریاست جمهوری سردار داوود خان و یا زمان داکتر نجیب ا ... اما افغانستان از طرح این موضوع نه تنها سودی به دست نمی‌آورده که به دلیل حساسیت پاکستان، زیان فراوان هم می‌کرده است. سوال اساسی این است که افغانستان تاکی می‌خواهد این دندان فاسد و کرم‌خورده را در دهان خود نگهدارد؟ تاکی می‌خواهد برای توطئه‌های پاکستان بهانه درست کند و زمینه بسازد؟
به نظر می‌رسد وضعیت کنونی برای حل مشکل دیورند یک وضعیت طلایی است؛ دولت افغانستان با یاری ملل متحد، وارد یک معامله شود؛ دیورند را به رسمیت بشناسد و این دندان فاسد را کنده دور اندازد. در برابر آن پاکستان با ضمانت ملل متحد و جامعه جهانی متعهد شود که دیگر در امور افغانستان مداخله نکند؛ گروه‌های تروریستی را از خاک خود براند و پس از این مانند دو هسایه‌ی دوست در پهلوی هم باشند.
واقعیت آن است که اکثریت مردم خاموش افغانستان نام خط دیورند را که می‌شنوند، نفرت وجودشان را فرامی‌گیرد؛ این مردم تاکی باید تاوان چیزی را بدهند که هیچ ارزشی ملی و مردمی ندارد. حکومت‌های افغانستان که از اداره کشور کنونی خود عاجز هستند، چرا به حق یا ناحق به جاهای دیگر ادعای ارضی می‌کنند؟ اگر آن‌طرف دیورند، به افغانستان ملحق گردد آیا مشکلات کشور ما حل می‌شود یا صدها مشکل دیگر اضافه خواهد شد؟

خط دیورند و تعامل امریکا و پاکستان
اخیرا مقامات ایالات متحده امریکا خط مرزی دیورند را به رسمیت شناخته و آن‌طرف خط دیورند را که افغانستان برآن ادعا دارد دو دستی به کشور پاکستان تقدیم کرده‌اند. به نظر می‌رسد ایالات متحده این تحفه‌ی ارزشمند را در یک معامله‌ی کلان به پاکستانی‌ها داده‌است و این می‌تواند رابطه‌ی تیره ایالات متحده و پاکستان را بهبود بخشد.
در پی کشته شدن بن لادن رهبر سازمان القاعده در نزدیکی اسلام آباد در سال گذشته، روابط ایالات متحده و دوست دیرینه‌اش پاکستان به تیرگی گرایید و رابطه نیک و تاریخی دو کشور به مدتی چندین ماه متشنج شد؛ کمک‌های مالی امریکا به این کشور قطع شد؛ طیاره‌های امریکایی، یک پست مرزی پاکستان را بمباران کردند و متقابلا پاکستان، مسیر رفت و آمد موترهای ناتو به افغانستان از خاک خود را قطع کرد. مذاکرات و رفت و آمدها هم در بهبود رابطه دو کشور سودی نبخشید. به تبع پاکستان، طالبان نیز مذاکرات خود با ایالات متحده را قطع کردند.
در آن شرایط، برخی از صاحب‌نظران موضوع حمله نظامی امریکا و یا تحریم‌های اقتصادی کمرشکن را برای پاکستان پیش‌بینی می‌کردند؛ اما هیچ اتفاقی دیگری در میان ایالات متحده و پاکستان رخ نداد؛ دیگر سکوت حاکم شد. از همان زمان حدس و گمان‌ها این بود که حوادث بین دو کشور از روی پرده به پشت پرده انتقال یافته است؛ مذاکرات و توافقات ادامه دارد. انتظار هم می‌رفت که نتیجه‌ی این خلوت‌نشینی‌ها به زودی آشکار گردد که سرانجام در یک هفته‌ی اخیر آشکار هم شد و ما این روزها شاهد به روی پرده آمدن برخی از نتایج مذاکرات و توافقات پشت پرده‌ی دو کشور هستیم.
چند روز پیش مارک گروسمن نماینده خاص آمریکا در امور افغانستان و پاکستان، رسمیت داشتن خط مرزی دیورند بین افغانستان و پاکستان را اعلام کرد. پس از آن، سخنگوی وزارت خارجه امریکا نیز بر رسمیت داشتن خط دیورند بین افغانستان و پاکستان تأکید کرد. در مرحله‌ی سوم سفیر ایالات متحده در کابل گفت: این سخن جدیدی نیست؛ ایالات متحده خط مرزی دیورند را به عنوان مرز بین دو کشور افغانستان و پاکستان به رسمیت می‌شناسد.
 تاکنون مردم و دولت افغانستان فکر می‌کردند در برابر رفتارهای دشمنانه‌ی پاکستان یک برگ برنده دارند که خط دیورند باشد. صاحب‌نظران می‌گفتند تا زمانی که افغانستان خط دیورند را دارد بازهم دست پاکستان زیر تیشه‌ی افغانستان است و متحدان افغانستان و جامعه‌ی بین المللی نیز در این موضوع از افغانستان حمایت خواهند کرد. افغانستان نیز دل‌خوش بود که هروقت لازم شود، می‌تواند در برابر پاکستان از این برگ زرین استفاده کند و حمایت متحد استراتژیک خود ایالات متحده را نیز با خود داشته باشد؛ اما با اظهارات مقامات ایالات متحده در روزهای اخیر آشکار شد که دوست استراتژیک افغانستان، خط دیورند را در مذاکرات پشت پرده به دوست دیگر خود پاکستان داده و در جنگ بین افغانستان و پاکستان، مهم‌ترین سلاح را از افغانستان گرفته به پاکستان داده است.

صاحب‌نظران بر این باور هستند که ایالات متحده و پاکستان پس از مذاکرات طولانی، به یک توافق نهایی نزدیک شده‌اند؛ نشانه‌های این توافق در روزهای اخیر دیده شده است. ایالات متحده و پاکستان اعلام کردند که کمیسیون مشترکی برای کشاندن گروه‌های مخالف دولت افغانستان به خصوص طالبان به دور میز مذاکره تشکیل داده‌اند. گفته می‌شود به زودی مذاکرات ناکام ایالات متحده با گروه طالبان با حمایت و همکاری کشور پاکستان از سر گرفته خواهد شد.
ظاهرا به رسمیت شاختن خط مرزی دیورند یکی از امتیازاتی است که ایالات متحده در معامله‌ی خود به پاکستان داده است.