سید اسحاق شجاعی

اماآن گرفتاری ورنج دیگری که سال هااست بهاربرای جمعیت بزرگی ازمردم افغانستان باخودش می آوردبلای کوچی هاست. بلای که همه ساله درفصل بهارازسمت جنوب پیدامی شودوباعث ریختن خون های بی گناهان وآوارگی هزاران انسان بی پناه می گرددوبحران سیاسی، امنیتی بزرگی رادرکشور ایجاد می کند.این نوشته قصدداردبه این معضل کلان امنیتی وسیاسی کشورازعینک خودش نگاه کند.  

      بحث کوچی هاازجنبه های مختلفی قابل کنکاش وبررسی می باشد؛ مثلا سابقه وتاریخچه کوچی هادرافغانستان ازمنابع تاریخی پیداشود.این هادراصل خودازکدام سرزمین هستند، جابه جایی های این هاازکی وازکجاشروع شده وبه کدام دلایل سیاسی واجتماعی به طرف مناطق مرکزی سوق داده شده است؟ رابطه این هابادولت های گذشته چگونه بوده است؟ حمایت های دولت های قبلی درسرازیر شدن این هابه مناطق مرکزی وبخش های ازشمال تاچه اندازه مؤثربوده است؟ انگیزه های سیاسی ونژادی ولسانی دراین مسایل تاچه اندازه نقش داشته و....  این هاومسایل پیرامون کوچی هاونقش آن هادرتخریب سیاسی واجتماعی واقتصادی وفرهنگی کشورمی تواندموضوع پژوهشی جالب وخواندنی گرددکه واقعیت های بسیاری راروشن می کند. اما مادراین نوشته می خواهیم تأملی داشته باشیم کوتاه بر نقش کوچی هادرتضعیف دولت آقای کرزی همآهنگی تهاجم کوچی هاباچندحرکت دیگربرضدمردم.

     آنچه که باشکست طالبان درسال1380 به وجودآمددرتضادکامل بااندیشه هاوبرنامه هاوعملکردطالبان بود. شکست طالبان وروی کارآمدن دولت جدیدبه ریاست آقای کرزی تنها رفتن یک رژیم وآمدن رژیم دیگربه جای آن نبود. قراربودهمه چیزدگرگون شودوهمه چیزازنوساخته شود؛ مثلابه جای استبدادخشن وبی رحمانه وکورطالبان، دموکراسی وحقوق بشرومردم سالاری بیاید. به جای تعصب جاهلانه ی مذهبی ونژادی طالبان، آزاداندیشی وتساهل وتسامح ووسعت نظرواحترام همگان به همگان بیاید. به جای ترور، جنگ، شلاق، گلوله، بگیروببندوزورگویی، بازسازی ، رفاه، آسایش وآرامش بیاید. به جای دشمنی با جامعه جهانی وصدورتروریست به کشورهای همسایه ، رابطه نیک وبرادرانه واحترام متقابل بیایدو...

       فعلاکاری به این نداریم که این هاآمد یانیامداماسخن دراین است که سیستم سیاسی پیش ازطالبان باسیستم سیاسی پس ازآن هافرق ماهوی وذاتی واساسی داشت ودارد.به همین دلیل هم ما دراین هفت سال شاهدمشکلات وگرفتاری هاوجنگ های فراوان بودیم. طالبان چنان که توسط کشورپاکستان به وجودآمده بودبازهم توسط آن کشوربازسازی وتقویت دوباره شد. ملاعمرودیگررهبران برجسته طالبان هم اکنون درخاک پاکستان وبیشترهم درشهرکویته به سازماندهی ورهبری جنگ برضددولت ومردم افغانستان مشغول می باشند.

       به عبارت دیگردرسال روان به ویژه طالبان، پاکستان، القاعده ودیگردشمنان خردوکلان افغانستان دست به دست هم داده اندتاکمرملت ودولت افغانستان راخم کنند.ازطرفی ماشاهدسازش دولت جدید پاکستان با گروه های عمده طالبان درآن کشورهستیم تاآنان رامجهزکرده برای جنگ بامردم افغانستان گسیل کنند.

           ازطرف دیگرالقاعده نیروهایش را درافغانستان بازسازی می کندوبافرماندهی واستراتژی جدیدبه میدان می فرستد. ازقول ایمن الظواهری معاون اسامه بن لادن نقل شده است که : حالاافغانستان برای مامهمترازعراق  است. این سخن به این معناست که توجه القاعده ازعراق به افغانستان معطوف شده است. گزارش های هم موجود است که القاعده نیرهای اصلی وجنگی خودرامدتی است ازعراق به افغانستان انتقال می دهد. اکنون همه می دانندکه القاعده درعراق باشکست روبه رو شده وتیرش به سنگ خورده است. زیرا القاعده درعراق حامی مثل پاکستان ندارد. پناهگاه های کوهستانی ومرزی بی حساب وکتاب مثل مناطق آزاد پشتونستان ندارد. اگرکشورهای مثل سوریه ازالقاعده به دلیل دشمنی باآمریکاحمایت می کردبایک شاخ وشانه کشیدن امریکاخودراکنارکشیدوتمام شد.

        درحال حاضرکوچی هایکی ابزارهای اساسی فشاربرمردم ودولت افغانستان است که توسط پاکستان والقاعده حمایت ورهبری می شوند. ساده نگری است که مافکرکنیم بخشی ازمردم افغانستان به نام کوچی به مناطق مردم دیگراین کشورتجاوز کرده است. کوچی ها ازلحاظ قومی ولسانی ومنطقه ای باطالبان وپاکستان رابطه گسست ناپذیردارند. درزمان حاکمیت منحوس طالبان به یادداریم که کوچی هاچگونه مستانه درسراسرکشورجولان می دادند. بخشی ازنیروهای جنگی طالب، جوانان کوچی بودند.

    مانوربزرگ حزب اسلامی حکمتیاردرگنگره کابل واعلام مواضع قوی آن حزب آن هم درشهرکابل یکی ازحرکت های سنجیده دشمنان مردم افغانستان به رهبری پاکستان بودکه درهفته گذشته درکابل اجراشد.

      اماپاکستان والقاعده وطالب ازتهاجم کوچی هابه مناطق مرکزی وهزاره جات کدام اهداف مشخص رادنبال می کنند؟ به نظرمی ر سداهداف تهاجم کوچی هااین هاباشد:

1- ناامن کردن همه افغانستان؛ سه دهه است که مردم افغانستان سرگردان به دنبال گمشده ای به نام امنیت وآرامی می گردند. پس ازسقوط طالبان، اولین خواست مردم ازدولت جدید ونیروهای خارجی برقراری امنیت بود. گرچه دولت جدیددربرخی مناطق نتوانست طالبان راسرکوب وامنیت رابرقرارکندامادرمناطق هزاره جات این امنیت تاحدزیادی استقراریافت. زیراهزاره هابه دلیل ستم های زیادی که ازرژیم های گذشته کشیده بودندازدولت جدیدکه شعاربرابری وحقوق بشرسرداده بودباجان ودل حمایت کردند. حالاکوچی ها ، این مناطق امن راهدف قرارداده اندتاهمه افغانستان ناامن وحتی جنگ های مذهبی وقومی درسراسرکشورشعله ورگردد. نتیجه چنین وضعی یقینابه نفع پاکستان وطالبان است.

2- کشاندن طرفداران دولت به سمت مخالفان دولت؛ چنان که اشاره شدهزاره ها ازدولت جدید بیش ازدیگران طرفداری وحمایت کرده اند. مشارکت فعالانه آن هادربخش های مختلف دولت وحفظ آرامش وامنیت درمناطق مربوطه شان و....گواه این مدعاست. حالاآن هاازدولت خودشان توقع دارندکه تهاجم بی رحمانه وظالمانه طالبان کوچی را ازسرشان بردارد. چنانچه دولت دست روی دست بگذارد وماننداین روزهاتماشاکند، هزاره هاامید شان را ازدولت ازدست خواهندداد.دیگرفلسفه ی برای حمایت آن هاازدولت باقی نمی ماند.

3- زیرسؤال بردن دولت وشخص رئیس جمهور؛ اگرکرزی صاحب رئیس جمهورهمه ی مردم افغانستان است چرادربرابرتجاوزکوچی به مردم بی پناه هزاره ساکت مانده است؟ چرامعضله به نام کوچی هارایک باربرای همیشه حل نمی کند؟ چرا تمام افغانستان را جولان گاه برای کوچی های کرده است که بیشترآن هاتذکره تابعیت افغانستان ندارندونه دراین کشورعسکری می کنندونه مالیات می دهند؟ آیاعملکردکرزی دراین مسأله قومی نیست؟ آیا اوبا این کارخوددموکراسی وحقوق بشروبرادری اقوام و...رابادست خوددفن نکرده است؟ آیااین سکوت معناداراوکمکی برای طالبان نیست؟ ده هاسؤال دیگردراین مسأله متوجه دولت وشخص آقای کرزی می شود؟

      چهارحرکت خصمانه ی که دراین اواخربه طورهمآهنگ وهمزمان برضدمردم افغانستان به کارگرفته شده به نظرمی رسدهدف یگانه ای راتعقیب می کنند: تحرکات دورجدیدپاکستان برضدکشورما؛ ساماندهی مجددالقاعده درافغانستان؛ گنگره معنادارحزب اسلامی درکابل وتهاجم ویرانگرووحشیانه ی کوچی های طالب به مناطقی ازکشور.

    ناامیدکردن مردم ازدولت، کشاندن طرفداران دولت به صف مخالفان دولت، برهم زدن امنیت درسرتاسرکشور، زمینه سازی برای جنگ های داخلی وتکرارحوادث دهه گذشته که زمینه سازظهورطالبان ودخالت های درازمدت کشورپاکستان گردید،بازگرداندن خصومت هاودشمنی هادرمیان اقوام ساکن درکشور، ناامیدکردن جامعه جهانی ازبهبودی اوضاع افغانستان، برهم زدن روند بازسازی و....ودرنهایت سوارشدن طالبان کرام برخرمراد ازنتایج دورونزدیک تهاجم کوچی های طالب به هزاره جات است.