امان ا... خان اول ملکه ثریا زن خود را بی‌حجاب کرد و در محافل مردانه او را مشارکت داد. دستور داد همگی دریشی بپوشند. البته پیش از او مقلدان دیگری به نام رضا شاه در ایران و آتاتورک در ترکیه این کارها را کرده بودند.

این بار آقای کرزی می‌خواهد با تغییر زبان شیرین و تاریخی فارسی به زبان استعماری انگلیسی، افغانستان را به کاروان دانش و ترقی غرب برساند. این سخن کرزی را می‌توان هم خوشبینانه تحلیل کرد و هم بدبینانه. اگر آقای کرزی را به عنوان یک فرد ملی بشناسیم، پیشنهاد او را می توان از نوع کارهای امان ا... خان دانست. او از عقب‌ماندگی کشور جگر خون است و می‌خواهد راهی بیرون‌رفت از این وضعیت پیدا کند. او به این نتیجه رسیده است که اگر در برخی از مراکز آموزشی کشور، درس دادن و درس‌خواندن به زبان انگلیسی انجام شود، کشور در جاده‌ی پیشرفت  برابر می‌شود و بخشی از مشکلات حل می‌گردد. غافل از این‌که نه دلیل پیشرفت آن کشورها تدریس به زبان انگلیسی است و نه دلیل عقب‌ماندگی ما تدریس به زبان ملی فارسی است.

آقای کرزی بهتر است به جای این فرافکنی و تقصیر عقب‌ماندگی را به گردن زبان فارسی انداختن، نظام آموزشی کشور از صنف اول تا دوازده و نیز دوره چهارساله دانشگاه را بررسی کند. از سیستم آموزشی گرفته تا کتاب‌ها و چپترها، فضای تعلیمی و تحصیلی، معلمان و استادان و ... و بعد نظام آموزشی کشور خود را مقایسه کند با نظام آموزشی یکی از کشورهای دیگری که در علم و صنعت پیشرفت کرده‌اند. به آسانی درخواهد یافت که رمز پیشرفت کشورهای دیگر در کجا و دلیل عقب‌ماندگی ما در کجاست. نظام آموزشی کشور به یک دگرگونی و تغییر و اصلاح کامل نیازمند است.

پس این سخنان کرزی برای تغییر زبان در یک تحلیل خوشبینانه یک تقلید نسنجیده و یک سخن بی‌معنی و غیرمنطقی است که راه به جایی نمی‌برد. از زبان مولانا محمدبلخی به آقای کرزی می‌گوییم:

مر مرا تقلیدشان بر باد داد             ای دو صد لعنت بر این تقلید باد

اما اگر به آقای کرزی و تیم همراه او به چشم یک پشتون‌گرایی متعصب ببینیم، در این صورت معنای سخن آقای کرزی حذف زبان فارسی از مراکز آموزش عالی و به حاشیه راندن زبان فارسی به نفع زبان پشتو می‌باشد. بسیاری از تحلیل‌گران سیاسی و فرهنگی، از سخن رئیس جمهور این معنا را دریافته‌اند. زیرا چه آقای کرزی چنین قصدی داشته یا نداشته باشد، تیجه قطعی این پیشنهاد، تنگ کردن دایره‌ی نفوذ زبان فارسی خواهد بود.

این‌ تحلیل وقتی تقویت می‌شود که بدانیم در اطراف رئیس جمهور کسانی هستند که با زبان فارسی سابقه دشمنی دارند و مردم، اقدامات آنان در زمان تصدی وزارت اطلاعات و فرهنگ را از یاد نبرده‌اند.

در هر صورت، چه هدف کرزی تقلید کورکورانه از غرب باشد و یا مبارزه با زبان فارسی، چنان‌که گفتم نتیجه یکی خواهد بود و آن هم تضعیف زبان فارسی می‌باشد.

در پایان دو نکته را باید به آقای کرزی یادآوری کنیم؛ اول این‌که راه پیشرفت نه آن است که شما می‌جویید. برای پیشرفت راه عاقلانه و عالمانه پیدا کنید. به گفته‌ی مولانای بزرگ شما سوراخ دعا را گم کرده‌اید:

 آن یکی در وقت استنجا بگفت

که مرا با بوی جنت دار جفت

گفت شخصی خوب ورد آورده‌ای

لیک سوراخ دعا گم کرده‌ای

نکته‌ی دوم این‌که زبان فارسی در افغانستان یک زبان ریشه‌دار، تاریخی، ملی و مردمی است که از پشتوانه‌های قوی فرهنگی و هنری و علمی برخوردار است. دومین زبان پس از عربی در جهان اسلام است و یکی از زبان‌های معتبر جهانی نیز می‌باشد و گنجینه‌ی عظیم از سرمایه‌های فکری و علمی بشری را نیز با خود حمل می‌کند.

در گذشته نیز تلاش‌های بیهوده برای حذف این زبان و جایگزین کردن زبان پشتو، در افغانستان کم نشده است؛ اما نه تنها نژادپرستان فاشیسم سودی نبرده‌اند بلکه باعث رونق روزافزون زبان فارسی شده‌اند. این تلاش‌ها نیز گردی بر دامن زبان فاخر فارسی نخواهد بود اما با نیت‌های ناپاک و غرض‌آلود، جامعه متشنج شده و اختلافات قومی و زبانی دامن زده می‌شود و زمینه برای تکرار فاجعه‌های خونین ده سال گذشته فراهم می‌گردد که در آن صورت مسوولیت آن نیز بر شما خواهد بود. این نوشته را با ابیاتی از علامه اقبال لاهوری در مورد تقلید از غرب و رمز پیشرفت کشورهای مترقی پایان می‌دهم.

شــرق را از خــود بـرد تقلید غـــرب          بایــد ایــن اقـــوام را تنقـیــــد کرد

قوت مغـــرب نه از چــنگ وربـــاب           نی ز رقــص دخـــتــران بــــی حجـــاب

نی ز سحــر سـاحــــران لاله روست           نی ز عریان ساق و نی از قطع مـوست

محـکمـــی او را نـــه از لادیـنی است          نــی فـــروغــش از خــط لاتـیـنی است

قــوت افـــرنگ ز عـــلم و فـــن است       از همیــن آتش چـرا غش روشن است

حکمت از قطـع و برید جــامــه نیست         مــانع عــــلم و هنــــر عمــامــه نیست

عــلم و فـن را ای جوان شوخ و شنگ          مغـــز مــی‌بـــاید نــه ملبوس فرنگ

فکــر چــالاکی اگر داری بس است            طبــع دراکــی اگـر داری بس است